Προηγμένη Εξατομικευμένη Ιατρική

+30 210 9756400

φωτογραφία γιατρού που κρατά μοντέλο εντέρου με ευερέθιστο έντερο

Συνοπτική Επισκόπηση

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ευερέθιστο έντερο (ΕΕ) – αλλιώς γνωστό και ως σπαστική κολίτιδα – στα αγγλικά Irritable Bowel Syndrome ή IBS) αναφέρεται σε μια γαστρεντερική διαταραχή που περιλαμβάνει διάφορα συμπτώματα όπως κοιλιακό πόνο ή/και μεταβολές στις κενώσεις.

Παρ’ ότι συχνά δίνεται η εντύπωση ότι το ευερέθιστο έντερο είναι μία συγκεκριμένη διαταραχή, στην πραγματικότητα ΔΕΝ είναι! Αυτό σημαίνει ότι η διάγνωση δίνεται κατ’ αποκλεισμού: Δηλαδή οι απεικοντιστικές ή επεμβατικές εξέτασεις (κολονοσκόπηση ή/και γαστροσκόπηση) δεν δείχνουν κάτι παθολογικό αλλά τα συμπτώματα υπάρχουν και είναι έντονα.

Για την αντιμετώπιση / θεραπεία του ευερεθίστου εντέρου έχουν γραφτεί πολλές σελίδες στον παγκόσμιο ιστό αλλά και αλλού. Η πιο συχνές προσπάθειες αντιμετώπισης είναι μέσω της διατροφής, συμπληρωμάτων και βοτάνων.

Σε ότι αφορά το κομμάτι της διατροφικής αντιμετώπισης του συνδρόμου, η κλινική μας, μια από τις ελάχιστες σε παγκόσμιο επίπεδο που εξειδικεύονται στην θεραπεία του συγκεκριμένου συνδρόμου, θα προσπαθήσει να φωτίσει λίγο το θολό τοπίο και να ξεχωρίσει την πραγματικότητα από το μύθο.

Εν συντομία θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο ρόλος της διατροφής είναι μεν σημαντικός αλλά όχι όπως παρουσιάζεται συχνά σε γαστρεντερολογικές ή σε κλασσικές διατροφολογικές οδηγίες (guidelines). Ας δούμε τα πράγματα αναλυτικά:

Διατροφή και Ευερέθιστο Έντερο

 

εικόνες τροφών που απαγορεύονται στην δίαιτα αποκλεισμού FODMAPs

Διατροφή αποκλεισμού FODMAPs

Η πιο επίσημη (γαστρεντερολογικά και διατροφικά guidelines) προτεινόμενη διατροφική θεραπεία για το IBS εστιάζει στον περιορισμό τροφίμων που περιέχουν ζυμώσιμους ολιγοσακχαρίτες, δισακχαρίτες, μονοσακχαρίτες και πολυόλες (σακχαρούχες αλκοόλες), που όλα μαζί αναφέρονται ως FODMAPs. Οι περισσότερες διατροφικές πηγές των FODMAPs φαίνονται στον παρακάτω πίνακα. Η θεωρία πίσω από τη συγκεκριμένη διατροφή είναι ότι αυτά τα τρόφιμα δεν πέπτονται καλά και συνεισφέρουν στη ζύμωση – δημιουργώντας δυνητικά συγκεκριμένα συμπτώματα που σχετίζονται με το IBS.

Αβοκάντομήλαβερίκοκακονσερβοποιημένα φρούτα
Κεράσιααποξηραμένα φρούτασύκαμάνγκο
νεκταρίνιααχλάδιαπαπάγιαροδάκινα
δαμάσκηναλωτόςκαρπούζιΑγκινάρες
σπαράγγιατεύτλαπράσαΜπρόκολο
λάχανα βρυξελλώνλάχανοΚουνουπίδιμάραθο
πράσινα φασόλιαΜανιτάριαμπιζέλιασέλινο
καλοκαιρινό κολοκυθάκικρεμμύδισκόρδοπαντζάρια
Μαυρομάτικαχούμουςσόγιακαλαμπόκι

Σε βιβλιογραφικό επίπεδο έχουν δημοσιευθεί αποτελέσματα για λίγες μόνο ελεγχόμενες μελέτες αποκλεισμού των FODMAP ως διατροφική θεραπεία για το IBS. Οι εν λόγω μελέτες παρουσίασαν τελικά ανάμεικτα αποτελέσματα, δηλαδή άλλοι ασθενείς εμφάνισαν ελαφρά ύφεση των συμπτωμάτων στο χρονικό διάστημα που διήρκεσε ο αποκλεισμός και άλλοι όχι.

Τα προβλήματα με την συγκεκριμένη διατροφή είναι βασικά ΔΥΟ: κατ’ αρχήν η εν λόγω δίαιτα μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές διατροφικές ελλείψεις (ένα θέμα στο οποίο θα αναφερθούμε και στη συνέχεια αναλυτικά) και δεύτερον (και κυριότερο) η εν λόγω δίαιτα είναι αντίθετη με την μικροβιακή διατροφή (που επίσης θα αναλύσουμε στη συνέχεια).

Αξίζει να αναφερθεί ότι υπεύθυνοι διατροφολόγοι αναγνωρίζουν τα δύο παραπάνω προβλήματα και συμβουλεύουν στους ασθενείς τους να ακολουθήσουν την διατροφή αυτή μόνο για ένα σύντομο χρονικά διάστημα 2-6 εβδομάδων.
Το πρόβλημα εδώ είναι πως ακόμα και αν τα συμπτώματα του ασθενή υποχωρήσουν (γεγονός όχι βέβαιο σύμφωνα με τα δικά μας κλινικά στοιχεία) κατά το χρονικό διάστημα εφαρμογής της εν λόγω δίαιτας, επανέρχονται πλήρως μετά την παύση της.

Αυτό είναι απόλυτα λογικό, αν το σκεφτεί κανείς, διότι καμμία ουσιαστική θεραπευτική παρέμβαση δεν έγινε για την θεραπεία ΤΩΝ ΑΙΤΙΩΝ της διαταραχής, παρά μόνο αποκλείστηκε μια τεράστια ομάδα τροφών για ένα χρονικό διάστημα.

Διατροφή φυτικών Ινών

PsylliumΜια λιγότερο συχνή διατροφική παρέμβαση για το IBS είναι η αύξηση πρόσληψης φυτικών ινών. Η συνήθης σύσταση για τη συμπληρωματική χορήγηση φυτικών ινών σε ασθενείς με IBS είναι η χρήση φλοιού ispaghula, που είναι ευρέως γνωστό ως ψύλλιουμ.

Η διατροφική σύσταση αυτή αφορά ασθενείς με IBS-C, δηλαδή την υποκατηγορία του ευερέθιστου εντέρου με δυσκοιλιότητα. Είναι σχεδόν αδιανόητη η σύσταση αυτή σε διαρροϊκούς ασθενείς, που όμως αποτελούν τον κύριο όγκο των ασθενών με σπαστική κολίτιδα.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η χορήγηση ψύλλιουμ μπορεί να βοηθήσει στην κανονικοποίηση των κινήσεων του εντέρου, αλλά σε καμμία περίπτωση αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη διατροφική αντιμετώπιση του IBS. Η κατά περίπτωση εφαρμογή της σύστασης αυτής θα πρέπει να συνοδεύεται και από επι πλέον διατροφικές παρατηρήσεις όπως αύξηση των υγρών καθώς αυξάνεται η πρόσληψη φυτικών ινών.

Διατροφή Γενικού Αποκλεισμού

Η περίπτωση αυτή αποτελεί μια γενίκευση της διατροφής περιορισμού των FODMAPs. Η προσέγγιση αυτή περιορίζει ή αποκλείει πλήρως, όλα τα πιθανά τρόφιμα που σχετίζονται με τα συμπτώματα του ασθενή. Κοντολογίς αν ο ασθενής νομίζει ή υποψιάζεται ότι κάτι τον ενοχλεί, τότε το σταματά.

Στη συνέχεια, κάθε τρόφιμο δοκιμάζεται να επανεισαχθεί στη διατροφή του πάσχοντος μετά από μία συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Εάν ο ασθενής δεν έχει κανένα σύμπτωμα όταν το τρόφιμο επανέρχεται στη διατροφή του, αυτό το τρόφιμο θεωρείται ότι είναι ανεκτό και επιτρέπεται να συμπεριληφθεί στην καθημερινή διατροφή.

 

Συχνά η προσπάθεια αυτή περιορισμού τροφών συνοδεύεται με εξετάσεις τροφικής δυσανεξίας για τον υποτιθέμενο εργαστηριακό προσδιορισμό των «ένοχων» τροφών. Οι περισσότερες από αυτές τις εξετάσεις γίνονται με διάφορα μηχανήματα τύπου βιοσυντονισμού στα οποία ο ασθενής «σκανάρεται» ή πιάνει ή βάζει τα πόδια του σε μεταλλικά ελάσματα.

 

 

Οι εξετάσεις βιοσυντονισμού δεν έχουν την παραμικρή κλινική αξία και το θεωρητικό υπόβαθρο «συχνοτήτων» που υποτίθεται πως βασίζονται είναι ανύπαρκτο! Γενικότερα ακόμα και οι εξετάσεις τροφικής δυσανεξίας που γίνονται στο αίμα έχουν μικρή κλινική σημασία, αφού μετά την αποκατάσταση της Υγείας του γαστρεντερικού οι «δυσανεξίες» παύουν να υφίστανται!

 

 

Η διατροφική παρέμβαση αυτή αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα με την διατροφή αποκλεισμού των FODMAPs. Μπορεί να εφαρμοστεί για μικρό χρονικό διάστημα λόγω του ότι πολλές αποκλειόμενες τροφές αποτελούν τροφή για τα ΚΑΛΑ βακτήρια του εντέρου και διότι υπάρει ο κίνδυνος για διατροφικές ανισορροπίες. Επίσης και πάλι δεν αντιμετωπίζεται η ΑΙΤΙΑ του προβλήματος απλά ενδέχεται τα συμπτώματα να ελαττωθούν για το χρονικό διάστημα εφαρμογής της.

Άλλες διατροφικές παρεμβάσεις όπως Paleodiet, Atkins κ.α.

paleo diet
Το Internet βρίθει πραγματικά από διάφορα διατροφικά πλάνα τα οποία συστήνονται για διάφορες παθήσεις και διαταραχές. Κάποιες από αυτές είναι γνωστές με τα ονόματα Κετογονική διατροφή (δαίατα αποκλεισμού σχεδόν όλων των υδατανθράκων), PaleoDiet (παρόμοια με την κετογονική με έμφαση στην κατανάλωση κρέατος και λαχανικών), δίαιτα Atkins (δίαιτα επίσης υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες και λιπαρά, αλλά χαμηλή σε υδατάνθρακες).

Είναι αλήθεια πως οι εν λόγω δίαιτες συστήνονται κυρίως για απώλεια βάρους. Βασίζονται σε ένα αρκετά αφηρημένο θεωρητικό πλαίσιο που λέει ότι η κατανάλωση υδατανθράκων οδηγεί σε κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του οργανισμού μέσω ζάχαρης ενώ αποχή από αυτούς οδηγεί σε κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του οργανισμού μέσω λίπους. Η καύση του λίπους για ενέργεια θα οδηγήσει και στην απώλεια βάρους.

Οι εν λόγω δίαιτες έχουν κάποια πλεονεκτήματα στην απώλεια βάρους και σε κάποιες άλλες κλινικές διαταραχές αλλά δεν προσφέρουν κάτι στην αντιμετώπιση της σπαστικής κολίτιδας. Μάλιστα στις περισσότερες περιπτώσεις τα λαχανικά και τα φρούτα που εγγενώς περιέχονται στις δίαιτες αυτές, δεν μπορούν να γίνουν (αρχικά!) ανεκτά από τους περισσότερους ανθρώπους που έχουν IBS, με αποτέλεσμα οι δίαιτες να είναι ουσιαστικά ανεφάρμοστες.

Προβλήματα διατροφών για Ευερέθιστο Έντερο

Όπως είδαμε πιο πάνω οι διατροφές που συσνήθως συστήνονται για την αντιμετώπιση του συνδρόμου του ευερεθίστου εντέρου έχουν πολλά προβλήματα.

Προβλήματα διατροφικής ανισορροπίας

Κατ’ αρχήν είναι δίαιτες που μπορούν να εφαρμοστούν για μικρά χρονικά διαστήματα. Και αυτό γιατί αποκλείουν μια μεγάλη μερίδα τροφών, ιδιαίτερα φρούτων και λαχανικών, τροφών δηλαδή που θεωρούνται οι πλέον υγιεινές για την ανθρώπινη υγεία.

 

Στο σημείο αυτό αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου ΔΕΝ απαντάται σε χορτοφαγικούς πληθυσμούς .

 

Προβλήματα συμπεριφοριστικού τύπου

Οι περισσότερες, επίσης, διατροφές που απαντώνται στο internet εστιάζουν σε “καλές” και “κακές” τροφές. Σπάνια αναφέρονται σε άλλες παράμετρους της διατροφής, όπως χρονισμός γευμάτων, πλήθος αυτών, χρονική απόσταση του ενός από το άλλο, σωστή μάσηση, υγρά και ποιά κατά την βρώση, κλπ.

Και όμως πολλές τέτοιες «συμπεριφοριστικού» τύπου παράμετροι παίζουν καίριο ρόλο στην ουσιαστική αντιμετώπιση όχι μόνο του IBS αλλά και άλλων διαταραχών.

Συνοπτικά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε κάποιες ωφέλιμες τέτοιες συμβουλές:

  • Αποφύγετε τα πολύ μεγάλα γεύματα
  • Να μασάτε αργά τα τρόφιμα πριν καταπιείτε
  • Δε θα πρέπει να χρησιμοποιείτε τσίχλες ή σκληρές καραμέλες
  • Μην καπνίζετε ή μην χρησιμοποιείτε προϊόντα καπνού, πριν μετά ή κατά τη διάρκεια των γευμάτων
  • Εάν φοράτε οδοντοστοιχίες, θα πρέπει να ελέγχονται από οδοντίατρο για κατάλληλη εφαρμογή
  • Μην πίνετε νερό κατά τη διάρκεια του φαγητού ούτε αμέσως μετά
  • Μην μιλάτε κατά τη διάρκεια του φαγητού και αποφύγετε ενέργειες που θα σας κάνουν να καταπιείτε αέρα
  • Μην τρώτε αργά το βράδυ (αυτό απαιτεί εξατομικευμένη ανάλυση ανάλογα με τον τρόπο ζωής του καθενός)
  • Αποφύγετε να τρώτε όταν είστε αγχωμένοι, αναστατωμένοι ή βιάζεστε
  • Αποφύγετε ανθρακούχα ροφήματα
  • Αυξήστε τη σωματική δραστηριότητα για τουλάχιστον 30 λεπτά/ημέρα

Μικροβιακή Διατροφή

mikroviaki-diatrofi
Ο όρος μικροβιακή διατροφή είναι ένα όρος που εισήχθη κυρίως από την κλινική μας. Αναφέρεται σε διατροφή που θρέφει το πιο σημαντικό ίσως “όργανο” στο σώμα μας, το μικροβίωμά μας. Ακούγεται ίσως παράξενο να αναφέρουμε τα βακτήρια του εντέρου ως όργανο του σώματος και μάλιστα από τα πιο σημαντικά, αλλά εκατοντάδες κλινικές μελέτες επιβεβαιώνουν την άποψη αυτή. Μια μεγάλη, μάλιστα, μερίδα της δικής μας επιστημονικής αρθρογραφίας εστιάζεται ακριβώς στην σπουδαιότητα που έχει το μικροβίωμα σε όλη τη βιοχημεία του σώματός μας.

Το μικροβίωμά μας αποτελείται από περισσότερα κύτταρα από όλα τα υπόλοιπα κύτταρα του σώματός μας. Και είναι όλα βακτηριακά. Κάποια από αυτά χρησιμοποιούν το οξυγόνο για την ζωή τους (αερόβια) ενώ άλλα, αντίθετα, μπορούν να ζήσουν και σε απουσία οξυγόνου (αναερόβια). Κάποια από αυτά τα βακτήρια είναι ευεργετικά για εμάς (παράγουν βιταμίνες και νευροδιαβιβαστές, ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό, τη διάθεσή μας και άλλα πολλά), ενώ κάποια άλλα παθολογικά.

Φαίνεται όμως πως δεν είναι (μόνο) το είδος το βακτηρίου που το κάνει παθολογικό, αλλά κυρίως η ισορροπία του με τα υπόλοιπα βακτήρια. Για παράδειγμα ο μύκητας candida ζεί φυσιολογικά σε ισορροπία στο έντερο των περισσότερων από εμάς χωρίς να προξενεί κανένα πρόβλημα. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως η ισορροπία με τα υπόλοιπα βακτήρια διαταράσσεται και ο μύκητας υπεραναπτύσσεται με παθολογικές συνέπειες.

Όλα αυτά τα βακτήρια τρέφονται με πολύ διαφορετικά πράγματα. Κάποιες από τις τροφές τους, γνωστές ως πρεβιοτικά, ίσως σας είναι γνωστές από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ο όρος αναφέρεται κυρίως στους φρουκτο-ολιγοσακχαρίτες και στις ινουλίνες, ουσίες δηλαδή που ενθαρρύνουν την ανάπτυξη των καλών βακτηρίων στο γαστρεντερικό σωλήνα.

Εμείς χρησιμοποιύμε τον όρο μικροβιακή διατροφή για να δηλώσουμε κάτι πολύ πιο ευρύ από αυτό. Αναφερόμαστε σε στοχευμένα διατροφικά πρωτόκολλα μικροβιακού επαναποικισμού του εντέρου από συγκεκριμένα στελέχη βακτηρίων.

 

Θυμηθείτε, δεν μας ενδιαφέρει απλά να θρέψουμε κάποια ευεργετικά βακτήρια αλλά να επαναφέρουμε την μικροβιακή εντερική ισορροπία .

 

Η μικροβιακή ισορροπία αποτελεί μία από τις κυρίαρχες προϋποθέσεις για την καλή υγεία του οργανισμού και οτιδήποτε την διαταράσσει αποτελεί κίνδυνο.

 

Καμμία από τις «έτοιμες» διατροφές για το IBS δεν μπορεί να στοχεύσει στην εξατομικευμένη μικροβιακή εξισορρόπηση και αυτό είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημά τους!

 

 

Ευερέθιστο Έντερο και θεραπεία

Το ευερέθιστο έντερο ΔΕΝ είναι στο μυαλό σας. Δεν είναι μια διαταραχή χωρίς αιτία. Ίσως έχετε ακούσει ότι φταίει το άγχος σας, ή η ψυχολογία σας. Στην πραγματικότητα το ευερέθιστο έντερο έχει συγκεκριμένες βιοχημικές αιτίες! Και μάλιστα αυτές δεν είναι οι ίδιες για κάθε άτομο. Η διατροφή λοιπόν, αν θέλουμε να στοχεύει στην ΑΙΤΙΑ του προβλήματος δεν μπορεί να είναι για όλους η ίδια.

Αν ο στόχος μας είναι η οριστική αντιμετώπιση του συνδρόμου και όχι η βελτίωση των συμπτωμάτων του για ένα μικρό χρονικό διάστημα, τότε η μόνη αποτελεσματική στρατηγική είναι η εξειδικευμένη διάγνωση των ΑΙΤΙΩΝ του συνδρόμου και η κατάρτιση ενός εξατομικευμένου θεραπευτικού πρωτοκόλλου βασισμένου στα αποτελέσματα της διάγνωσης αυτής. Η μικροβιακή διατροφή αποτελεί ένα τμήμα μόνο της εξατομικευμένης αυτής προσέγγισης.

Κλείνοντας, αξίζει να αναφερθεί, πως οι περισσότεροι ασθενείς μας, μετά την αποκατάσταση της γαστρεντερικής τους υγείας, μπορούν (όπως και θα έπρεπε) να απολαμβάνουν μια πλήρη διατροφή με λαχανικά, φρούτα, όσπρια και κάθε τροφή που προάγει την συνολική τους υγεία.

 

Στο γαστρεντερικό τμήμα των NUTRILABS διαθέτουμε ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ το πιο ολοκληρωμένο διαγνωστικό και θεραπευτικό πρωτόκολλο για την θεραπεία του ευερέθιστου εντέρου

 
Καλέστε μας τώρα στο 210 9756400 και ενημερωθείτε

 

 

Σχετικά Άρθρα:

Comments are closed.

Ευερέθιστο Έντερο
Ευερέθιστο Έντερο

Ό,τι κι αν σας έχουν πει, η πάθηση ΔΕΝ οφείλεται στην ψυχολογία σας!

Close